DXen is een uiterst interessante radiohobby. Maar het is soms heel moeilijk om uit te leggen wat nu precies iemands hobby is. Radio luisteren klinkt niet echt als een hobby, en wanneer je de technische kant van de zaak belicht, denken mensen vaak dat je een radio-amateur bent of je je met CB bezighoudt.

Er worden heel wat technische woorden gebruikt in deze radiohobby. De meeste van deze woorden zijn afkortingen die dateren uit de telegrafieperiode. De telegraaf moest de elke letter van een woord precies weergeven en daarom werden vele woorden afgekort. Dit spaarde veel tijd. Om het woordje afstand (Eng. distance) af te korten, koos men de letters DX., En dat is het waar DX voor staat, afstand. Sommigen denken dat de X staat voor "het onbekende", maar dat is niet waar.

Wanneer we dit toepassen op radio, betekent DX verafgelegen radiostations. Iemand die deze stations beluistert (of probeert te beluisteren) is een DXer.

Hoewel je kan DXen op elke band (FM, langegolf, ...), wordt deze hobby voornamelijk beoefend op de midden- en kortegolf. Maar niet iedereen die naar de midden- of kortegolf luistert is aan het DXen. Vele mensen beluisteren ook daadwerkelijk hun favoriete programma's en verkiezen dit boven het echte jagen naar stations.

Maar waarom naar midden- en kortegolf luisteren ?

De kortegolf is per definitie het gedeelte van het radiospectrum tussen 3 en 30 Megahertz. De banden daarboven worden VHF (Very High Frequency), UHF (Ultrakortegolf), enz. genoemd. De banden eronder zijn de midden- en lange-golf.

De atmosfeer van de aarde bestaat uit diverse lagen, waaronder de ionosfeer. Deze laag wordt geladen door de zonnestralen en bezit daardoor de eigenschap om sommige radiosignalen te reflecteren, zoals een gigantische spiegel in de lucht. Niet alle radiosignalen worden weerkaatst. De te lage signalen worden geabsorbeerd, de te hoge signalen gaan dwarsdoor de ionosfeer. Over het algemeen zijn het de kortegolfsignalen die worden weerkaatst. Daarom wordt de kortegolf gebruikt voor radiocommunicatie over lange afstand.

Er zijn diverse redenen waarom iemand naar de kortegolf luistert. Het is dé manier bij uitstek om op de hoogte te blijven van het internationale nieuws. Je kan ook heel wat leren over andere landen. De meeste landen hebben immers een internationaal radiostation dat je informeert over hun cultuur, politiek en andere interessante informatie. De kortegolf is ook een unieke bron van ongewone en ontspannende muziek. En ten slotte kan het luisteren naar buitenlandse radiostations ook een goede oefening zijn voor wie vreemde talen wil leren.

Zodra u een toestel heeft dat over de midden- en/of kortegolfband beschikt, kan u beginnen. Loop heel langzaam de band af en u zal dadelijk al enkele stations ontvangen. Wat voor ontvanger u heeft is niet half zo belangrijk als de ervaring die u heeft. DXen is gewoon een kwestie van oefening. Na verloop van tijd kent u op alle mogelijke ontvangers uw weg. Wie het zichzelf iets makkelijker wil maken, schaft zich een digitaal toestel aan. Zo weet u onmiddellijk op welke frequentie u afgestemd staat.

Het volgende belangrijke onderdeel is de antenne. Gelukkig zijn de meeste toestellen tegenwoordig gevoelig genoeg zodat zij perfect werken met de ingebouwde sprietantenne. Maar als u in een gebouw vol staal en beton woont -en ook in andere gevallen- kan u zeker iets doen met een buitenantenne. De basisantenne is een draad zo hoog en zo lang mogelijk spannen. Hou uw antenne wel weg van telefoon- en electriciteitslijnen. Het eenvoudigste is enkele meters draad uit het raam te werpen. Voor de middengolf is een raamantenne dan weer het best aangewezen.

Hoewel radiocommunicatie doorgaans van twee kanten komt, is het bij het DXen een eenzijdige activiteit: de zenders maken programma's, wij luisteren. Gelukkig bestaan er manieren om met de stations in contact te komen: per post, fax of -tegenwoordig- via e-post. Als u naar een station wil luisteren of als u een station hoort en het zendschema wenst, kan u het station schrijven en vragen naar een schema. De internationale stations doen dat dan met veel plezier en zetten je misschien zelfs op een mailinglist zodat u steeds de nieuwe schema's toegestuurd krijgt. Deze stations geven hun adres in hun programma's. Maar u kan ook een van de internationale boeken raadplegen waarin alle informatie staat van elk station.

Toen de uitzendingen op kortegolf begonnen, was het voor de stations moeilijk om te weten te komen of ze ook daadwerkelijk gehoord konden worden. Ze vroegen dan ook aan de luisteraars om ontvangstrapporten te sturen en beloonden dit doorgaans door brieven of kaarten die bekend staan als QSL-kaarten. QSL is een oude telegrafie-afkorting voor Ik bevestig, en QSL-kaarten bevestigen dan ook dat de luisteraar inderdaad een bepaald station heeft gehoord. Tegenwoordig hebben de stations minder behoefte aan dergelijke rapporten wegens de nieuwe technieken waar ze over beschikken. Sommige stations sturen dan ook geen QSL-kaarten meer, maar de meesten doen er mee door als dienst voor de luisteraar. Toch zijn er nog kleinere en onafhankelijke stations die voor hun uitzendingen volledig afhangen van de ontvangstrapporten.

Wanneer u lange tijd de midden- en kortegolfbanden hebt verkend, heeft u zonder twijfel gemerkt dat er heel wat meer te horen valt dan de internationale zenders zoals Radio Vlaanderen Internationaal en de BBC. De kortegolfband zit vol fascinerende signalen.

Zo zijn er bijvoorbeeld de onofficiële stations, de piraten en de clandestiene zenders. Er zijn de lokale zenders, de zogenaamde utility-stations zoals vliegtuigen, schepen, ambassades en zelfs internationale telefoongesprekken. Daaronder bevinden zich ook vreemde biep-geluikden. Dat is radioteletype en bevat naast ambassade- en militaire communicatie ook nieuwsuitzendingen van diverse nationale en internationale persagentschappen. Om deze signalen te decoderen heeft u wel een speciale decoder (of computersoftware) nodig.

En er is nog zoveel meer. Maar dat moet u zelf maar uitzoeken. U kan zeker terecht met al uw vragen bij de diverse DX-clubs in de wereld.

Ik wens u veel luistergenot toe,

- Herman -

(Deze tekst is een adaptatie van Radio Sweden's Beginner's Guide to DXing.)